O ŻALU ZA GRZECHY
36. Czym jest żal za grzechy?
Żal za grzechy jest boleścią duszy i szczerym obrzydzeniem dla grzechów, którymi obraziliśmy Boga.
37. Jakie są rodzaje żalu za grzechy?
Są dwa rodzaje żalu za grzechy: żal doskonały, czyli skrucha, i żal niedoskonały.
38. Czym jest żal doskonały, czyli skrucha?
Żal doskonały to boleść duszy z powodu popełnionych grzechów, w świadomości, że obraziliśmy Boga, który jest nieskończenie dobry i godzien miłości dla samego siebie.
39. Dlaczego taki żal, czyli skrucha, jest doskonały?
Żal ten, czyli skrucha, jest doskonały z dwóch powodów: po pierwsze dlatego, że bierze pod uwagę tylko dobroć Boga i nie uwzględnia naszych korzyści ani strat, a po drugie dlatego, że żal ten pozwala nam natychmiast uzyskać odpuszczenie grzechów, pomimo że obowiązek odprawienia spowiedzi pozostaje do wypełnienia.
40. Czy zatem żal doskonały przynosi odpuszczenie grzechów niezależnie od odprawienia spowiedzi?
Żal doskonały nie przynosi odpuszczenia grzechów niezależnie od odprawienia spowiedzi, gdyż zawsze musi zawierać w sobie zamiar udania się do spowiedzi.
41. Dlaczego żal doskonały, czyli skrucha, przynosi nam odnowienie w łasce Bożej?
Żal doskonały, czyli skrucha, przynosi nam odnowienie w łasce Bożej, gdyż pochodzi z miłości, która nie może trwać w duszy wraz z grzechem.
42. Czym jest żal niedoskonały?
Żal niedoskonały polega na żałowaniu z powodu obrazy wyrządzonej Bogu, który jest najwyższym sędzią, a więc jest to strach przed zasłużoną karą w tym lub w przyszłym życiu, albo jest to żal nad brzydotą grzechu.
43. Kiedy żal jest prawdziwy?
Żal jest prawdziwy, gdy jest wewnętrzny, nadprzyrodzony, największy i powszechny.
44. Co to znaczy, że żal musi być wewnętrzny?
To, że żal musi być wewnętrzny znaczy, że musi przenikać serce i wolę, a nie może się wyrażać samymi tylko słowami.
45. Dlaczego żal musi być wewnętrzny?
Żal musi być wewnętrzny, gdyż wola, która przez grzech odeszła od Boga, musi do Niego powrócić przez znienawidzenie grzechu, który został przez nią popełniony.
46. Co to znaczy, że żal musi być nadprzyrodzony?
To, że żal musi być nadprzyrodzony znaczy, że musi być w nas pobudzony przez łaskę Bożą i musi się rodzić z motywów wiary.
47. Dlaczego żal musi być nadprzyrodzony?
Żal musi być nadprzyrodzony, gdyż kierowany jest ku nadprzyrodzonemu celowi, to znaczy służy uzyskaniu Bożego przebaczenia, łaski uświęcającej i prawa do udziału w chwale wiecznej.
48. Wyjaśnij bliżej różnicę pomiędzy żalem przyrodzonym i nadprzyrodzonym.
Człowiek, który żałuje za to, że obraził nieskończenie dobrego Boga, który godzien jest miłości dla samego siebie, że utracił niebo i zasłużył sobie na piekło, albo żałuje z powodu zła, którym jest grzech sam w sobie, ten posiada żal nadprzyrodzony, gdyż jego motywy wywodzą się z wiary. Natomiast gdy człowiek żałuje tylko dlatego, że doznaje niesławy lub kary od ludzi, albo cierpi tylko doczesne braki, wówczas posiada żal przyrodzony, gdyż żałuje jedynie z motywów ludzkich.
49. Dlaczego żal musi być największy?
Żal musi być największy, ponieważ musimy oceniać grzech i nienawidzić go jako największe zło, gdyż obraża samego Boga.
50. Czy żałując za grzechy trzeba koniecznie płakać, tak jak to się czasami zdarza przy różnych nieszczęściach życia codziennego?
Żałując za grzechy nie trzeba koniecznie płakać, ale wystarczy abyśmy w sercu traktowali obrazę wyrządzoną Bogu jako największe nieszczęście.
51. Co to znaczy, że żal musi być powszechny?
To, że żal musi być powszechny znaczy, że musi dotyczyć każdego popełnionego grzechu śmiertelnego.
52. Dlaczego żal musi dotyczyć każdego popełnionego grzechu śmiertelnego?
Żal musi dotyczyć każdego popełnionego grzechu śmiertelnego, gdyż ten, kto nie żałuje za jeden choćby grzech, nadal pozostaje nieprzyjacielem Boga.
53. W jaki sposób wzbudzić w sobie żal za grzechy?
Aby wzbudzić w sobie żal za grzechy, powinniśmy prosić o niego Boga z całego serca i starać się o to, myśląc o wielkości zła, które popełniliśmy grzesząc.
54. Co należy uczynić, aby znienawidzić grzechy?
Aby znienawidzić grzechy powinienem:
1) Rozważać surowość nieskończonej Bożej sprawiedliwości i brzydotę grzechu, którym zabrudziłem swą duszę i zasłużyłem sobie na wieczną karę w piekle.
2) Rozważać, że przez grzech utraciłem łaskę, przyjaźń z Bogiem i synostwo Boże oraz prawo do osiągnięcia nieba.
3) Wiedzieć, że obraziłem mego Odkupiciela, który za mnie umarł, a moje grzechy były przyczyną Jego śmierci.
4) Wiedzieć, że zlekceważyłem mojego Stwórcę i Boga, że odwróciłem się od Tego, który jest moim najwyższym Dobrem, który jest godzien miłości ponad wszystko i któremu należy wiernie służyć.
55. Czy idąc do spowiedzi powinniśmy pilnie troszczyć się o prawdziwy żal za nasze grzechy?
Idąc do spowiedzi powinniśmy nader pilnie troszczyć się o prawdziwy żal za nasze grzechy, gdyż jest to najważniejszym warunkiem dobrej spowiedzi, a bez żalu spowiedź byłaby nieważna.
56. Gdy człowiek popełnił tylko grzechy lekkie, to czy wówczas musi za nie także żałować?
Gdy człowiek popełnił tylko grzechy lekkie, to wówczas wystarczy, że żałuje za niektóre z nich, aby spowiedź była ważna, ale dla uzyskania odpuszczenia wszystkich tych grzechów, trzeba żałować za wszystkie, o których się pamięta.
57. Gdy człowiek popełnił tylko grzechy lekkie i nie żałował za żaden z nich, to czy spowiedź jest ważna?
Gdy człowiek popełnił tylko grzechy lekkie i nie żałował za żaden z nich, to spowiedź nie jest ważna, a nawet byłoby świętokradztwem świadomie nie żałować za grzechy.
58. Co zrobić, aby ważność spowiedzi osób wyznających tylko grzechy powszednie była pewniejsza?
Aby ważność spowiedzi osób wyznających tylko grzechy powszednie była pewniejsza, roztropne byłoby wyznawanie z prawdziwym żalem również jednego z dawnych grzechów ciężkich, nawet gdyby był on już wyznany.
59. Czy dobrze jest często czynić akt skruchy?
Dobrze i pożytecznie jest często czynić akt skruchy, zwłaszcza przed udaniem się na spoczynek, albo gdy popełniliśmy grzech ciężki, czy też gdy tylko obawiamy się, że taki grzech popełniliśmy, aby natychmiast odzyskać łaskę Bożą. Postępowanie takie pomaga w łatwiejszym otrzymaniu od Boga łaski podjęcia podobnego aktu skruchy w większej potrzebie, to znaczy przy zagrożeniu życia.
Katechizm katolicki św. Piusa X, Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu, 2020