Leon XIII, Encyklika Rerum novarum – O kwestii socjalnej (23)

b) Kościół podaje naukę prawdziwą co do wartości rzeczywistej bogactwa i ubóstwa i co do ich używania.

Ci, którym dobrze się wiedzie na ziemi, otrzymują zatem przestrogę, że bogactwa nie uwalniają od cierpień, a do szczęśliwości żywota wiecznego nie tylko nie przyczyniają się w niczym, lecz owszem, zawadę stanowią (zob. Mt 19, 23), że bogaczy trwożyć powinny groźby, niezwykłe w ustach Jezusa Chrystusa (zob. Łk 6, 24-25), że kiedyś przed sądem Bożym przyjdzie im zdać nader surowy rachunek z używania swojego majątku! O należytym używaniu bogactw jest to nauka wzniosła i nadzwyczajnie ważna, którą filozofia pogańska podała w pierwszym swym zarysie, a Kościół ją rozwinął i uzupełnił, i nie tylko w umysłach, lecz także w obyczajach trwale zaszczepił. Tej nauki podstawę stanowi: że trzeba rozróżnić między sprawiedliwym posiadaniem majątku a sprawiedliwym majątku używaniem. Jak już przedtem widzieliśmy, człowiek ma prawo do własności osobistej już z samego prawa natury. Używanie tego prawa nie tylko jest dozwolone, lecz zgoła niezbędne człowiekowi, zwłaszcza gdy żyje w społeczeństwie. „Wolno jest człowiekowi posiadać własność. A jest to także do życia ludzkiego potrzebne” – naucza św. Tomasz.
Na pytanie zaś: jak używać majątku, Kościół bez wahania odpowiada znów słowami świętego Tomasza. „Pod tym względem człowiek nie powinien rzeczy zewnętrznych mieć za zupełną własność swoją, lecz za wspólną, tak, iżby w potrzebie cudzej łatwo ich udzielał. Dlatego Apostoł mówi: Bogatym tego świata rozkazuj… łatwo dawać, używać” (q 65 a 2). Nikomu z pewnością nie nakazuje się obracać na wsparcie drugich tego, co mu potrzebne dla siebie lub rodziny, ani nawet tego się nie żąda, aby dawał innym to, czego sam potrzebuje dla zachowania odpowiedniego swojemu stanowi stanowiska: „Nikt nie jest zobowiązany żyć niestosownie” – mówi św. Tomasz. Wszakże, gdy uczyniono zadość potrzebie i przyzwoitości, tam obowiązek się zjawia obdarowania ubogich z tego, co pozostało, mówi Pan Jezus: „Co zbywa, dajcie jałmużnę” (Łk 11, 41). Wyjąwszy jednak przypadek, gdy wesprzeć potrzeba zostającego w ostatniej potrzebie, nie jest obowiązek ten obowiązkiem sprawiedliwości, lecz tylko miłości, do którego spełnienia w drodze prawnej nikogo przymuszać nie można. Lecz nad prawami i sądami tylko ludzkimi jest jeszcze prawo i sąd Chrystusa, Boga naszego, który w rozmaity sposób zaleca nam jałmużnę: „Szczęśliwa to rzecz raczej dawać, aniżeli brać” (Dz 20, 35) i który sądzić będzie miłosierdzie ubogim okazane lub odmówione tak, jakby tu Jemu samemu było okazane lub odmówione: „Cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnieście uczynili” (Mt 25, 40).